ELEKTRİK PİYASASI DENGELEME VE UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİ

(1) Bu
Yönetmeliğin amacı; aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve uzlaştırmanın
gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam

(1) Bu Yönetmelik;
dengeleme mekanizmasının ve uzlaştırmanın taraflarının görev, yetki ve
sorumlulukları ile aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve
lisans sahibi tüzel kişilerin dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya katılımları
sonucu oluşan alacak ve borçlarının mali açıdan uzlaştırılmasına ilişkin usul
ve esasları kapsar.
Dayanak

(1) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Bu
Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar

(Değişik:RG-6/11/2010-27751)
(1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Acil durum: 28/5/2014 tarihli ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Elektrik Şebeke Yönetmeliği, TEİAŞ’ın lisansı ve ilgili mevzuatın
diğer hükümleri çerçevesinde, sistem kararlılığı ve emniyeti açısından tehlike
arz eden durumları,
b) Acil
durum talimatı: Acil durumların giderilmesine yönelik sistem işletmecisi
tarafından verilen yük alma ve yük atma talimatlarını,
c) Aracı
banka: Avans ve fatura ödeme işlemlerinin yürütülmesi amacıyla piyasa
katılımcıları tarafından kullanılan bankayı,
ç) Avans
dönemi: Bir fatura dönemi içerisindeki bir takvim gününde saat 00:00’dan
başlayıp, aynı gün saat 24:00’de biten süreyi,
d) (Değişik:RG-2/2/2020-31027) Avans ödeme: Gün
öncesi piyasası ve gün içi piyasası kapsamında ticareti yapılan elektrik
enerjisine ilişkin fatura kesilmeksizin yayınlanan avans ödeme bildirimlerine
istinaden gerçekleştirilen ödemeyi,
e)
Bağlantı noktası: Piyasa katılımcılarının ve/veya serbest tüketicilerin
bağlantı anlaşmaları uyarınca iletim ya da dağıtım sistemine bağlandıkları saha
veya irtibat noktasını,
f)
Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,
g) Başkan:
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanını,
ğ) (Değişik:RG-9/8/2019-30857)(25)
Blok alış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının,
belirtilen teklife konu zaman aralığı boyunca tek fiyat ve uzlaştırma
dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik
enerjisi alış tekliflerini,
h) (Değişik:RG-9/8/2019-30857)(25)
Blok satış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının,
belirtilen teklife konu zaman aralığı boyunca tek fiyat ve uzlaştırma
dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik
enerjisi satış tekliflerini,
ı) Blok
teklif: Blok alış-satış tekliflerini,
i) BYTM:
Bölgesel Yük Tevzi Merkezini,
j)
Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar
üzerinden naklini,
k) Dağıtım
bölgesi: Bir dağıtım lisansında tanımlanan bölgeyi,
l) Dağıtım
lisansı sahibi tüzel kişi: 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine göre kurulan dağıtım lisansı sahibi şirketler ile dağıtım lisansı
sahibi Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliklerini,
m) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Dağıtım sistemi: Bir dağıtım şirketinin lisansında belirlenmiş dağıtım
bölgesinde işlettiği elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,
n) Dağıtım
şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel
kişiyi,
o)
Değerleme katsayısı: Piyasa katılımcılarından talep edilen nakit dışı
teminatların TL karşılığının belirlenmesinde kullanılacak katsayıyı,
ö)
Dengeden sorumlu grup: Piyasa katılımcılarının Piyasa İşletmecisine bildirmek
suretiyle oluşturdukları ve grup içinden bir piyasa katılımcısının grup adına
denge sorumluluğuna ilişkin yükümlülükleri üstlendiği grubu,
p)
Dengeden sorumlu taraf: Dengeden sorumlu grubun enerji dengesizliğine ilişkin
Piyasa İşletmecisine karşı mali sorumluluğu, dengeden sorumlu grup adına
üstlenen ya da herhangi bir dengeden sorumlu gruba dahil olmayan piyasa
katılımcısını,
r)
Dengeleme: Elektrik enerjisi arz ve talebini dengede tutmak amacıyla yürütülen
faaliyetleri,
s) (Değişik:RG-9/5/2021-31479)
Dengeleme
birimi: Dengelemeye katılabilecek bir üretim, tüketim veya elektrik depolama (Ek
ibare:RG-19/11/2022-32018) ünitesini veya tesisini ya da üretim veya
tüketim tesisinin bir bölümünü,
ş)
Dengeleme güç piyasası: Arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi
amacına hizmet etmek üzere, onbeş dakika içerisinde gerçekleştirilebilen çıkış
gücü değişimi ile elde edilen yedek kapasitenin alış-satışının gerçekleştiği ve
sistem işletmecisi tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasını,
t) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Dengeleme
mekanizması: Vadeli elektrik piyasası ile ikili anlaşmaları tamamlayıcı
nitelikteki, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve gerçek zamanlı
dengelemeden oluşan faaliyetleri,
u) EIC:
Oluşturulmasına ilişkin usul ve esasları ENTSO-E tarafından belirlenip
kuruluşun resmi internet sitesinde duyurulan ve ENTSO-E’ya bağlı tüm ülkelerde
kullanılan, enerji tanımlama kodlama sistemini,
ü) (Değişik:RG-9/8/2019-30857)(25)
Esnek satış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının,
belirtilen teklif zaman aralığı içerisinde geçerli, teklif süresi boyunca tek
fiyat ve uzlaştırma dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini
içeren aktif elektrik enerjisi satış tekliflerini,
v) (Değişik:RG-28/5/2016-29725)(19)
Eşleştirme: Bir teklif bölgesi ya da belirli teklif bölgelerinden oluşan
bir bölgede, ilgili bölgede yer alan teklif bölgeleri için gün öncesi
piyasasına sunulmuş olan bütün tekliflerin değerlendirilmesi işlemini,
y)
ENTSO-E: Avrupa Elektrik İletim Sistemi İşletmecileri Ağını,
z) Fatura
dönemi: Bir takvim ayının ilk günü saat 00:00’da başlayıp, aynı ayın son günü
saat 24:00’de biten süreyi,
aa) Fiyat
bölgesi: Dengeleme güç piyasası kapsamında bir uzlaştırma dönemi için aynı
saatlik marjinal fiyata sahip teklif bölgelerinin tamamını,
bb) Gerçek
zamanlı dengeleme: Aktif elektrik enerjisi arz ve talebini gerçek zamanlı
olarak dengede tutmak amacıyla, sistem işletmecisi tarafından yürütülen
faaliyetleri,
cc) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
çç) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
dd) Gün
öncesi piyasası: Bir gün sonrası teslim edilecek uzlaştırma dönemi bazında
elektrik enerjisi alış-satış işlemleri için kurulan ve Piyasa İşletmecisi
tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasını,
ee) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
ff) Gün
öncesi piyasası katılım anlaşması: Piyasa katılımcısının gün öncesi piyasasına
katılımı ile Piyasa İşletmecisinin gün öncesi piyasasının işletimine ilişkin
koşul ve hükümlerin yer aldığı standart anlaşmayı,
gg) (Değişik:RG-9/8/2019-30857)(25)
Gün öncesi piyasası teklifleri: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa
katılımcılarının sundukları saatlik alış-satış teklifleri, blok alış-satış
teklifleri ve esnek alış-satış tekliflerini,
ğğ) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
hh) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
ıı) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
ii) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
jj) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Gün
öncesi satış teklifleri: Gün öncesi piyasası kapsamında sunulan saatlik, blok
ve esnek satış tekliflerini,
kk) (Değişik:RG-2/2/2020-31027) Gün öncesi alış
teklifleri: Gün öncesi piyasası kapsamında sunulan saatlik, blok ve esnek alış
tekliflerini,
ll)
(Değişik:RG-28/3/2015-29309)15  İkili anlaşma: Gerçek ve
tüzel kişiler arasında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisi
ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayına tabi
olmayan ticari anlaşmaları,
mm)
İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden
naklini,
nn) İletim
kapasitesi: İletim sisteminin herhangi bir noktasından
gönderilebilen/alınabilen megavat cinsinden (MW) elektrik enerjisi güç
miktarını,
oo) İletim
sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini,
öö) İletim
sistemi konfigürasyonu: İletim sistemine verilen ya da iletim sisteminden
çekilen elektrik enerjisinin hesaplanması için dikkate alınacak sayaçlar,
sayaçların veriş ya da çekiş açısından hangi yönde olduğu ve sayaçlara
uygulanacak kayıp katsayıları gibi bilgileri içeren hesaplama kurallarını,
pp) İlgili
mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, (Ek ibare:RG-9/5/2021-31479) Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi, Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, tebliğ,
genelge, Kurul kararları ile ilgili tüzel kişilerin sahip olduğu lisans veya
lisansları,
rr) (Değişik:RG-20/2/2011-27852)
İtibari bağlantı noktası: Kurum tarafından hazırlanan ve Kurul tarafından
onaylanarak yürürlüğe giren Kayıp Katsayıları Hesaplama Metodolojisine İlişkin
Usul ve Esaslarda kayıpların hesaplanmasında kullanılan itibari noktayı,
ss) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Kanun: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununu,
şş) (Değişik:RG-2/2/2020-31027) Kesinleşmiş gün
öncesi üretim/tüketim programı (KGÜP): Bir uzlaştırmaya esas veriş-çekiş
biriminin bağlı olduğu dengeden sorumlu tarafın yükümlülüklerine ve gün öncesi
piyasası sonucuna bağlı olarak bir sonraki güne ilişkin gerçekleştirmeyi
öngördüğü ve Sistem İşletmecisine dengeleme güç piyasasının başlangıcında
bildirdiği üretim ya da tüketim değerlerini,
tt) Kısıt
yönetimi: İletim sisteminde oluşan veya oluşması öngörülen kısıtların
giderilmesine ilişkin yöntemleri,
uu)
Kısıtsız piyasa takas fiyatı (KPTF): Belli bir saat için, gün öncesi
piyasasında tüm teklif bölgeleri için sunulan alış-satış tekliflerinin
eşleştirilmesi sonucunda belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış
fiyatını,
üü) Kurul:
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
vv) Kurum:
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
yy) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Merkezi
uzlaştırma kuruluşu: Piyasa katılımcıları arasındaki bu Yönetmelikle
belirlenecek olan mali işlemleri yürütmek üzere
kullanılan, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununa göre merkezi takas kuruluşu olarak kurulan merkezi uzlaştırma
kuruluşunu,
zz) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Merkezi
uzlaştırma kuruluşu anlaşması: Piyasa İşletmecisi ile merkezi uzlaştırma
kuruluşu arasında imzalanacak ve tarafların teminat yönetimi ve ödemelere
ilişkin görev ve sorumluluklarını içeren anlaşmayı,
aaa) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Merkezi
uzlaştırma kuruluşu-katılımcı anlaşması: Piyasa İşletmecisi tarafından
hazırlanarak, piyasa katılımcıları ile merkezi uzlaştırma kuruluşu arasında
teminat yönetimi ve nakit takas hizmetlerine ilişkin olarak imzalanacak olan
anlaşmayı,
bbb) Milli
Yük Tevzi Merkezi (MYTM): TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve
talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesinden ve sistem işletiminden sorumlu
merkezi birimini,
ccc) (Mülga:RG-17/11/2018-30598)(23)
ççç) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Nihai
piyasa takas fiyatı (NPTF): Belli bir saat ve belli bir teklif bölgesi için,
teklif bölgeleri arasındaki iletim kısıtları dikkate alınarak gün öncesi
piyasasında belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış fiyatını,
ddd) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)  Organize toptan
elektrik piyasaları: Elektrik enerjisi, kapasitesi veya perakende alış
satışının gerçekleştirildiği ve piyasa işletim lisansına sahip merkezî bir
aracı tüzel kişilik tarafından organize edilip işletilen gün öncesi piyasası,
gün içi piyasası ve ileri tarihli fiziksel teslimat gerektiren diğer elektrik
piyasaları ile sermaye piyasası aracı niteliğindeki standardize edilmiş
elektrik sözleşmelerinin ve dayanağı elektrik enerjisi ve/veya kapasitesi olan
türev ürünlerin işlem gördüğü ve Borsa İstanbul Anonim Şirketi tarafından
işletilen piyasaları ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından
organize edilip işletilen dengeleme güç piyasası ve yan hizmetler piyasası gibi
elektrik piyasalarını,
eee)
Otomatik sayaç okuma sistemi (OSOS): Sayaç verilerinin otomatik olarak uzaktan
okunabilmesi, verilerin merkezi bir sisteme aktarılması, doğrulanması, eksik
verilerin doldurulması, verilerin saklanması ve ilgili taraflara istenilen
formatta sunulması amacıyla, TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler
tarafından kurulacak olan ve gerekli yazılım, donanım ve iletişim altyapısını
kapsayan sistemi,
fff) (Mülga:RG-28/3/2015-29309)15
ggg) (Mülga:RG-28/3/2015-29309)15
ğğğ) Ölçüm
sistemi: Sayaçlar, ölçü trafoları (gerilim ve akım trafoları), ilgili iletişim
teçhizatı ve kablajı da içeren ölçüm teçhizatının tümünü,
hhh)
(Değişik:RG-28/3/2015-29309)15  Piyasa İşletmecisi: Enerji
Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,
ııı) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Piyasa
katılım anlaşması: Vadeli elektrik piyasası, gün öncesi piyasası ve gün içi
piyasası hariç olmak üzere, piyasa katılımcısının dengeleme mekanizmasına
katılımı ile Piyasa İşletmecisi ve Sistem İşletmecisinin dengeleme
mekanizmasının işletimine ilişkin koşul ve hükümlerin yer aldığı standart
anlaşmayı,
iii) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Piyasa
katılımcısı: Bu Yönetmelikte tanımlanan lisans sahibi tüzel kişiler ve bu tüzel
kişiler için oluşturulabilecek farklı kategorileri,
jjj) (Mülga:RG-28/3/2015-29309)15
kkk)
Piyasa yönetim sistemi (PYS): Dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya ilişkin
işlemlerin yürütülmesi amacıyla, Piyasa İşletmecisi, sistem işletmecisi, piyasa
katılımcıları ve sayaçların okunmasından sorumlu iletim ve dağıtım lisansı
sahibi tüzel kişilerin kullanımına sunulan ve küçük istemci yapısında çalışan
uygulamaları,
lll)
Primer frekans kontrol kapasitesi: İşletme yedeğinin, türbin hız
regülatörlerinin otomatik olarak kullanılarak sistem frekansını normal
regülasyon aralığında tutmak için kullanılan ve bu işlem için yeterli olacak
şekilde seçilen kısmını,
mmm) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Saatlik
alış teklifleri: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının, bir sonraki günün her saati için, saatlik aktif elektrik
enerjisi alışına ilişkin sunmuş oldukları fiyat ve miktarları,
nnn) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Saatlik
satış teklifleri: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının, bir sonraki günün her saati için, saatlik aktif elektrik
enerjisi satışına ilişkin sunmuş oldukları fiyat ve miktarları,
ooo)
Sekonder frekans kontrol kapasitesi: İşletme yedeğinin, frekans kontrolü amacı
ile kullanılan primer frekans kontrol yedeğinin serbest kalması, frekansın
nominal değerine geri dönebilmesi ve komşu elektrik şebekeleriyle olan toplam
elektrik enerjisi alışverişinin programlanan düzeyde tutulabilmesinin sağlanması
için, sekonder kontrol sistemi vasıtasıyla kullanılan ve bu işlem için yeterli
olacak şekilde seçilen kısmını,
ööö) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından
daha fazla tüketimi bulunduğu veya iletim sistemine doğrudan bağlı olduğu veya
organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini haiz olduğu için tedarikçisini seçme
hakkına sahip gerçek veya tüzel kişiyi,
ppp) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
rrr) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Sistem
alış teklif fiyatı: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının sistemden alış için talep ettikleri birim fiyatları,
sss) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Sistem
alış teklif miktarı: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettikleri üretim
azalması ya da tüketim artış miktarlarını,
şşş)
Sistem: Elektrik iletim sistemi ve dağıtım sistemi dahil olmak üzere tüm
kullanıcı sistemlerini,
ttt)
Sistem dengesizlik fiyatı: Uzlaştırma dönemi bazında belirlenen piyasa
katılımcılarının denge sorumluluklarından kaynaklanan enerji dengesizliklerine
uygulanan fiyatı,
uuu)
(Değişik:RG-28/3/2015-29309)15  Sistem işletmecisi:
TEİAŞ’ı,
üüü) (Değişik:RG-3/11/2011-28104)
(7) Sistem marjinal fiyatı: Sistem yönünün enerji açığını
göstermesi halinde yük alma teklif fiyatlarının en düşüğünden, sistem yönünün
enerji fazlasını göstermesi halinde yük atma teklif fiyatlarının en yükseğinden
başlanılmak üzere, dengeleme güç piyasası kapsamında verilen tüm talimatlar dikkate
alınarak belirlenen net talimat hacmine tekabül eden teklif fiyatını,
vvv) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
yyy) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Sistem
satış teklif fiyatı: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının sisteme satış için talep ettikleri birim fiyatları,
zzz) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Sistem
satış teklif miktarı: Gün öncesi piyasası faaliyetlerine katılan piyasa
katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettiği üretim artışı
ya da tüketim azalma miktarlarını,
aaaa) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Talep kontrolü: Üretim kapasitesinin yetersiz olması durumunda talebi düşürmek
için, Elektrik Şebeke Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde TEİAŞ ve
kullanıcılar tarafından uygulanan hizmetleri,
bbbb)
Talep tahmini: Sistem işletmecisi tarafından günlük olarak yayımlanan, saatlik
tüketim öngörülerini,
cccc)
Talimat: Yük alma veya yük atma talimatlarını,
çççç)
Talimat etiket değeri: Talimat etiketinin dengeleme amaçlı talimatlar için 0,
sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı talimatlar için 1, yan hizmetler
kapsamında verilen talimatlar için 2 olarak belirlenen değerini,
dddd) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Talimat
etiketi: Sistem İşletmecisi tarafından dengeleme güç piyasasında piyasa
katılımcılarına yük alma ya da yük atma talimatlarının hangi amaçla
verildiğinin belirlenmesi için kullanılan değişkeni,
eeee)
TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
ffff)
(Değişik:RG-28/3/2015-29309)15  Tedarikçi: Elektrik
enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ve tedarik lisansına sahip
şirketleri,
gggg)
TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,
ğğğğ)
Teklif bölgesi: Sınırlarını oluşturan iletim sistemi bağlantı noktalarında
büyük çaplı iletim kısıtlarının beklendiği en küçük topolojik iletim sistemi
bölgesini,
hhhh)
Teknik parametreler: Bir dengeleme biriminin devreye girme, devreden çıkma,
yüklenme, yük düşme ve verilen talimatları yerine getirme ile ilgili performans
özelliklerini içeren ve dengeleme birimi sahibi piyasa katılımcıları tarafından
sistem işletmecisine bildirilen değerleri,
ıııı)
Teminat seviyesi: Bir piyasa katılımcısının Piyasa İşletmecisine sunmuş olduğu
teminat olarak kabul edilebilecek değerlerin toplam tutarını,
iiii)
Tersiyer kontrol yedek kapasitesi: İşletme yedeğinin, sekonder frekans kontrol
yedeği devreye alındıktan sonra, dengeleme birimlerinin onbeş dakika içerisinde
gerçekleştirilebildikleri çıkış gücü değişimi ile sağlanan, ihtiyaç
duyulduğunda manuel olarak servise alınan ve başka bir frekans sapması
tehlikesine karşı sekonder frekans kontrol yedeğinin serbest hale getirilmesini
sağlamaya yeterli olacak şekilde seçilen kısmını,
jjjj) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Tesis: Elektrik enerjisi üretimi, iletimi veya dağıtımı faaliyeti yürütülen
veya yürütülmeye hazır tesis, şebeke veya teçhizatı,
kkkk)
TETAŞ: Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketini,
llll)
Ticaret sınırları: Teklif bölgeleri arasındaki teknik, güvenlik gibi nedenlerle
kullanıma kapatılmış olan iletim kapasitesi dışında kalan, elektrik ticareti
için saatlik olarak izin verilebilir maksimum iletim kapasitesi limitlerini,
mmmm)
Ticari işlem onayı: Piyasa İşletmecisinin, her bir teklif bölgesi için NPTF’nin
hesaplanmasını takiben, her bir piyasa katılımcısına yapmış olduğu ve ilgili
piyasa katılımcısı için belirlenmiş olan alış-satış miktarlarını içerir
bildirimleri,
nnnn) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Toptan
elektrik piyasası: Elektrik enerjisi, kapasitesi ya da bunların türev
ürünlerinin toptan alış-satışının gerçekleştirildiği; ikili anlaşmalar piyasası
ya da piyasa ve/veya Sistem İşletmecisi tarafından organize edilen vadeli
elektrik piyasası, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası, dengeleme güç
piyasası, yan hizmetler gibi elektrik piyasalarını,
oooo)
Tüketim: Elektrik enerjisi tüketimini,
öööö)
Tüketim birimi: Elektrik enerjisinin tüketildiği tesisleri,
pppp)
Uzlaştırma: Dengeleme mekanizmasından ve/veya enerji dengesizliğinden doğan
alacak ve borç miktarlarının hesaplanması ve ilgili alacak-borç bildirimlerinin
hazırlanması işlemlerini,
rrrr)
Uzlaştırma dönemi: Uzlaştırma işlemleri için esas alınan zaman dilimlerini,
ssss)
Uzlaştırmaya esas elektrik enerjisi teslim noktası: Çekiş ya da ihracat yapılan
ve iletim sistemi kaybına maruz bir iletim sistemi bağlantı noktasını,
şşşş)
Uzlaştırmaya esas ikili anlaşma bildirimi: Piyasa katılımcılarının lisansları
gereği gerçekleştirdikleri faaliyetler kapsamında tesis ettikleri düzenlemeye
tabi olan ya da olmayan ikili anlaşmalar ile belli bir uzlaştırma dönemi için
almayı ya da satmayı bildirdikleri aktif elektrik enerjisi miktarlarını içeren
ve uzlaştırmaya esas teşkil etmesi amacıyla (Mülga ibare:RG-18/1/2018-30305)(22)
(...) Piyasa İşletmecisine yapılan bildirimleri,
tttt)
Uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi: Her bir piyasa katılımcısına ilişkin
uzlaştırma hesaplamalarının yapılabilmesi amacıyla, (Mülga
ibare:RG-18/1/2018-30305)(22) (...) PYS aracılığıyla kaydı
yapılan aktif elektrik enerjisi üreten ya da tüketen birimleri,
uuuu)
Uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonu: Uzlaştırmaya esas
veriş-çekiş birimlerine ait

(1) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Dengeleme mekanizması, vadeli elektrik piyasası ile ikili anlaşmaları
tamamlayıcı nitelikteki gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve gerçek zamanlı
dengelemeden oluşan faaliyetleri kapsar.
(2) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Gün öncesi piyasası; sistemdeki arz ve talebin dengelenmesi ve piyasa
katılımcılarının sözleşme taahhütleri ile üretim ve/veya tüketim planlarını gün
öncesinden dengelemeleri amacıyla gerçekleştirilen faaliyetlerden oluşur.
(3) (Ek
:RG-28/3/2015-29309)(15) ( 16) (Değişik:RG-2/2/2020-31027) Gün içi piyasası,
piyasa katılımcılarının sözleşme taahhütleri ile üretim ve/veya tüketim
planlarını gün içinde dengelemeleri amacıyla gerçekleştirilen faaliyetlerden
oluşur.
(4) Gerçek zamanlı
dengeleme; yan hizmetler ve dengeleme güç piyasasından oluşur. Dengeleme güç
piyasası, Sistem İşletmecisine gerçek zamanlı dengeleme için en fazla 15 dakika
içinde devreye girebilecek yedek kapasiteyi sağlar. Frekans kontrolü ve talep
kontrolü hizmetleri, yan hizmetler aracılığıyla sağlanır. 16
(5) Piyasa
İşletmecisi ve Sistem İşletmecisi gerekli her türlü koordinasyon ve
haberleşmeyi sağlayarak, elektrik enerjisi arz ve talebini dengelemek amacıyla
dengeleme mekanizması faaliyetlerini ve bu faaliyetler için gereken ilgili usul
ve esasları yürütür. 16
Denge sorumluluğunun
genel esasları

(1) Piyasa
katılımcıları, her bir uzlaştırma dönemi ve her bir teklif bölgesi için, bir
tarafta sisteme verişleri, elektrik enerjisi alımları ve ithalatları ile diğer
tarafta, sistemden çekişleri, elektrik enerjisi satışları ve ihracatları
arasında denge sağlamakla yükümlüdür.
(2) Piyasa
katılımcıları, uzlaştırma dönemi bazında enerji dengesizlikleri ve
dengesizliklerinin uzlaştırılması için Piyasa İşletmecisine karşı mali
sorumluluk üstlenir. Bu mali sorumluluğu üstlenen piyasa katılımcısı dengeden
sorumlu taraf olarak adlandırılır.
(3) Dengeden sorumlu
taraflar bir araya gelmek suretiyle dengeden sorumlu grup oluşturabilirler.
Dengeden sorumlu grup adına grup içinden bir dengeden sorumlu taraf, dengeden
sorumlu grubun enerji dengesizliğine ilişkin Piyasa İşletmecisine karşı mali sorumluluğunu
üstlenir.
(4) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Dengeden sorumlu tarafların teslimat zamanına kadar, mevcut olan tüm imkânları
kullanarak denge sağlamaları esastır. Gerçek zamanda sistemin dengelenmesi
Sistem İşletmecisinin sorumluluğundadır.
(5) Piyasa
İşletmecisi denge sorumluluğuna ilişkin yükümlülüklerin sistematik ihlallerini
belirleyebilmek ve bu sapmaları Kuruma raporlayabilmek için, tüm dengeden
sorumlu taraflardan ihtiyaç duyduğu bilgileri alır.
Vadeli elektrik
piyasasına ilişkin genel esaslar

(Ek:RG-2/2/2020-31027)
(1) Vadeli elektrik
piyasası aşağıdaki genel esaslar çerçevesinde Piyasa İşletmecisi tarafından
işletilir:
a) Katılımcılar
tarafından sunulan teklifler, piyasa katılımcıları arasında ayrım
gözetilmeksizin değerlendirilir.
b) Piyasada yürütülen
faaliyetler, şeffaflık ve sorumluluk ilkelerine uygun şekilde yürütülür.
(2) Vadeli elektrik
piyasası;
a) Piyasa
katılımcılarına, sözleşme taahhütlerine ve üretim ve/veya tüketim planlarına
ilişkin ileri tarihli dengeleme olanağının sağlanması,
b) Piyasa
katılımcılarının fiyat değişim risklerinden kaçınmak amacıyla işlem yapması,
c) İleriye dönük
fiyat sinyali oluşturarak öngörülebilirliğin artırılması,
ç) Piyasa
katılımcılarına ticaret imkanı sağlanması,
amaçlarına uygun
olarak işletilir.
Gün öncesi piyasasına
ilişkin genel esaslar (Değişik başlık:RG-2/2/2020-31027)

(1) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Gün öncesi piyasası, gerçek zamandan bir gün öncesinden öngörülen uzlaştırma
dönemi bazında üretim ve tüketim dengesini sağlamak üzere aşağıdaki genel
esaslar çerçevesinde yürütülür:
a) Gün öncesi
piyasası kapsamında sunulan teklifler gün öncesi piyasasına katılan piyasa
katılımcıları arasında ayrım gözetilmeksizin değerlendirilir.
b) Gün öncesi
piyasasının uzlaştırmasında uygulanan fiyatlar, gün öncesi piyasası kapsamında
sunulan teklifler dikkate alınarak uzlaştırma dönemi bazında, nihai piyasa
takas fiyatı belirleme prensibine dayalı olarak belirlenir.
c) Gün öncesi
piyasasına ilişkin faaliyetler şeffaflık ve sorumluluk ilkelerine uygun şekilde
yürütülür.
(2) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
(3) Gün öncesi
piyasası:
a) Piyasa
katılımcılarına üretim ve/veya tüketim ihtiyaçları ile sözleşmeye bağlanmış
yükümlülüklerini gün öncesinde dengeleme olanağını sağlama,
b) Elektrik enerjisi
referans fiyatını belirleme,
c) Sistem
İşletmecisine gün öncesinden dengelenmiş bir sistem sağlama,
ç) Sistem
İşletmecisine gün öncesinden kısıt yönetimi yapabilme imkanı sağlama,
d) Piyasa
katılımcılarına, ikili anlaşmalarına ek olarak bir sonraki gün için enerji
alış-satışı yapma fırsatı yaratma
amaçlarına uygun
olarak düzenlenir. Gün öncesi piyasası Piyasa İşletmecisi tarafından işletilir.
(4) (Mülga:RG-2/2/2020-31027)
Gün içi piyasasına
ilişkin genel esaslar

(Ek :RG-28/3/2015-29309)15
(1) Gün içi piyasası,
gün içi piyasası kapı kapanış zamanına kadar, uzlaştırma dönemi bazında üretim
ve tüketim dengesini sağlamak ve/veya elektrik ticareti yapabilmek için
aşağıdaki genel esaslar çerçevesinde Piyasa İşletmecisi tarafından yürütülür:
a) Gün içi piyasasına
sunulan teklifler gün içi piyasası katılımcıları arasında ayrım gözetilmeksizin
değerlendirilir.
b) Gün içi piyasasına
ilişkin faaliyetler şeffaflık ve sorumluluk ilkelerine uygun şekilde yürütülür.
(2) Gün içi piyasası:
a) Piyasa
katılımcılarına sözleşme taahhütlerini ve üretim ve/veya tüketim planlarını
dengeleme olanağı sağlama,
b) Enerji dengesizlik
miktarlarının azalmasını sağlama,
c) Sistem
İşletmecisine gerçek zamanlı dengeleme öncesinde dengelenmiş bir sistem
sağlama,
ç) Piyasa
katılımcılarına, ikili anlaşmalarına ve gün öncesi piyasasında yaptıkları
ticarete ek olarak enerji alım satım fırsatı yaratma
amaçlarına uygun
olarak işletilir.
Gerçek zamanlı
dengelemeye ilişkin genel esaslar

(1) Gerçek zamanlı
dengeleme, aktif elektrik enerjisi arz ve talebini gerçek zamanlı olarak
dengede tutmak amacıyla, Sistem İşletmecisi tarafından yürütülen ve (Değişik
ibare :RG-28/3/2015-29309)15 Elektrik Şebeke
Yönetmeliğinde tanımlanan
faaliyetlerden meydana gelir.
(2) Gerçek zamanlı
dengeleme aracı olarak primer frekans kontrol yedek kapasitesi, sekonder
frekans kontrol yedek kapasitesi, tersiyer kontrol yedek kapasitesi ve talep
kontrolü kullanılır. Primer ve sekonder kontrol rezerv kapasitelerinin ve talep
kontrolünün kullanım usul ve esasları (Değişik ibare
:RG-28/3/2015-29309)15 Elektrik Şebeke
Yönetmeliğinde tanımlanmıştır.
(3) Gerçek zamanlı
dengeleme kapsamında kullanılan tersiyer kontrol yedek kapasitesi dengeleme güç
piyasası vasıtasıyla temin edilir. Dengeleme güç piyasası Sistem İşletmecisi
tarafından işletilir.
(4) Gerçek zamanlı
dengeleme, elektrik enerjisinin tüketicilere yeterli, kaliteli, sürekli ve
düşük maliyetli olarak sunulmasını sağlayacak şekilde aşağıdaki genel esaslar
çerçevesinde yürütülür:
a) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Gerçek
zamanlı dengeleme, arz ve talebin gerçek zamanlı olarak işletme güvenliği ve
sistem bütünlüğü sağlanacak şekilde; Elektrik Şebeke Yönetmeliğinde yer alan
arz kalitesi ve işletme koşulları kriterleri doğrultusunda dengelenmesi esasına
dayalı olarak yürütülür.
b) Gerçek zamanlı
dengeleme için, dengeleme güç piyasasına sunulan teklifler, teklife ilişkin
bilgiler ve tekliflerin dengeleme için uygunluğu dikkate alınarak dengeleme güç
piyasasında yer alan piyasa katılımcıları arasında ayrım gözetilmeksizin
değerlendirilir.
c) Gerçek zamanlı
dengeleme faaliyetleri, sistem güvenliğini dikkate alarak, Sistem İşletmecisi
için dengeleme maliyetlerini en aza indirecek şekilde gerçekleştirilir.
ç) Gerçek zamanlı dengelemeye
ilişkin faaliyetler şeffaflık ve sorumluluk ilkelerine uygun şekilde yürütülür.
Uzlaştırmaya ilişkin
genel esaslar

(1) Uzlaştırma, (Değişik
ibare:RG-2/2/2020-31027) vadeli elektrik piyasası, gün öncesi piyasası
(Ek
ibare:RG-28/3/2015-29309)15  , gün içi
piyasası ve
dengeleme güç piyasasından ve/veya enerji dengesizliğinden doğan alacak ve borç
miktarlarının hesaplanması ve ilgili alacak-borç bildirimlerinin hazırlanması
işlemlerinin hızlı, güvenilir ve şeffaf bir şekilde gerçekleşmesini sağlayacak
şekilde aşağıdaki genel esaslar çerçevesinde Piyasa İşletmecisi tarafından
yürütülür:
a) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Piyasa İşletmecisi, piyasa katılımcılarının dengeleme mekanizmasına
katılımlarına ve dengeden sorumlu tarafların enerji dengesizliklerine bağlı
olarak sattıkları ve satın aldıkları elektrik enerjisinin toptan elektrik
piyasası adına uzlaştırma işlemlerini yürütür.
b) (Değişik:RG-2/2/2020-31027)
Gün öncesi piyasası ve dengeleme güç piyasası
kapsamında gerçekleştirilen elektrik enerjisi alış-satışlarının
uzlaştırılmasında uzlaştırma dönemi bazındaki fiyatlar esas alınır. Bu fiyatlar
dengeleme mekanizması kapsamında dengeleme amaçlı gerçekleştirilen elektrik
enerjisi alış-satışlarına ilişkin teklif fiyatları ve marjinal fiyatlandırma
prensibi dikkate alınarak belirlenir. Vadeli elektrik piyasası ve gün içi
piyasasında gerçekleştirilen elektrik enerjisi alış satışlarının
uzlaştırılmasında ise eşleşme bazındaki fiyatlar esas alınır. Dengeleme mekanizması
kapsamında gerçekleştirilen elektrik enerjisi alış-satışları taraflar arasında
bağlayıcı nitelik taşır.
c) (Değişik:RG-3/11/2011-28104)
(7) Dengeden sorumlu tarafların denge sorumluluklarından
kaynaklanan enerji dengesizlikleri, uzlaştırma dönemi bazında belirlenecek
sistem dengesizlik fiyatı üzerinden uzlaştırılır. Bir uzlaştırma dönemi için
geçerli sistem dengesizlik fiyatı, söz konusu uzlaştırma dönemi için gün öncesi
piyasasında belirlenmiş olan nihai piyasa takas fiyatı veya dengeleme güç
piyasasında belirlenmiş olan saatlik sistem marjinal fiyatı kullanılarak
belirlenen fiyattır.
ç) Bir uzlaştırma
dönemine ilişkin uzlaştırma hesaplamalarında sadece söz konusu uzlaştırma
dönemine ait değerler dikkate alınır ve bir uzlaştırma dönemine ait değerler,
başka bir uzlaştırma dönemine aktarılamaz.
d) Uzlaştırma
hesaplamalarının dengeleme mekanizmasında yer alan her bir faaliyet ve enerji
dengesizliği için ayrı ayrı gerçekleştirilmesi esastır.
İKİNCİ BÖLÜM
Taraflar, Tarafların
Görevleri, Yetkileri ve Sorumlulukları
Piyasa katılımcıları

(1) (Değişik:RG-28/3/2015-29309)15
Piyasa katılımcıları;
a) Üretim lisansı
sahibi,
b) Tedarik lisansı
sahibi,
c) OSB üretim lisansı
sahibi,
ç) Dağıtım lisansı
sahibi,
d) İletim lisansı
sahibi
e) (Ek:RG-17/12/2024-32755)(36)
Toplayıcı lisansı sahibi,
tüzel kişilerinden
oluşur. Piyasa katılımcılarından elektrik enerjisi alan serbest tüketicilerin
çekiş birimlerinin kayıtları piyasa katılımcıları adına yapılır.
(2) Piyasa
katılımcılarının bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde
gerçekleştirdikleri faaliyetlerini piyasa ve/veya sistem işletimine zarar
vermeyecek şekilde gerçekleştirmeleri esastır.
Piyasa İşletmecisinin
sorumlulukları