ELEKTRİK PİYASASI KANUNU

(1) Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük
maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması
için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali
açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının
oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının
sağlanmasıdır.
Kapsam

(1) Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende
satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm
gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.
Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bağlantı anlaşması: Bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da
tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için
yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı,
b) Bakan: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanını,
c) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,
ç) Dağıtım: Elektrik enerjisinin 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden
naklini,
d) Dağıtım sistemi: Bir dağıtım şirketinin, lisansında belirlenmiş
dağıtım bölgesinde işlettiği elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,
e) Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal
eden tüzel kişiyi,
f) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden
bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan
sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı
bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik
dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz
edilen ya da devralınan sayaçları,
g) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
ğ) EPİAŞ: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,
h) EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketini,
ı) Genel aydınlatma: Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü
karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak,
alt-üst geçit, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ile halkın ücretsiz
kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin
aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu,
i) Görevli tedarik şirketi: Dağıtım ve perakende
satış faaliyetlerinin hukuki ayrıştırması kapsamında kurulan veya son kaynak
tedariği yükümlüsü olarak Kurul tarafından yetkilendirilen tedarik şirketini,
j) İkili anlaşma: Gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukuk hükümlerine
tabi olarak, elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair
yapılan ve Kurul onayına tabi olmayan ticari anlaşmaları,
k) İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36
kV üzerindeki hatlar üzerinden naklini,
l) İletim ek ücreti: İletim tarifesi üzerinden Kurum adına tahsil
edilebilecek ücreti,
m) İletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini,
n) İletim tesisi: Üretim veya tüketim tesislerinin 36 kV üstü gerilim
seviyesinden bağlı olduğu üretim veya tüketim tesisi şalt sahasından sonraki
nihayet direğinden itibaren iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de
dâhil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan
tesisleri,
o) İmdat grupları: Can ve mal kaybını önlemek amacıyla sadece elektrik
enerjisi kesilmelerinde kullanılan elektrojen gruplarını,
ö) İştirak: Kamu iktisadi teşebbüsü olanlar hariç olmak üzere; doğrudan
veya dolaylı olarak tek başına veya başka şirket ve şirketler veya gerçek kişi
ve kişilerle birlikte piyasada faaliyet gösteren herhangi bir tüzel kişiyi
kontrol eden şirket veya doğrudan ya da dolaylı olarak, tek başına veya
birlikte, başka herhangi bir şirket ve şirketler veya gerçek kişi ve kişiler
tarafından kontrol edilen, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişiyi ve bu
şirketlerin ve/veya piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin birinin
diğeriyle veya birbirleriyle olan doğrudan veya dolaylı ilişkisini,
p) Kojenerasyon: Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste
eş zamanlı olarak üretimini,
r) Kontrol: Bir tüzel kişi üzerinde ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan
hakları, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir tüzel kişinin
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait
bir kullanma hakkıyla veya bir tüzel kişinin organlarının oluşumunda veya
kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan hakları veya sözleşmelerle meydana
getirilen hakları,
s) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
ş) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
t) Lisans: Tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için bu
Kanun uyarınca verilen izni,
u) Merkezî uzlaştırma kuruluşu: Piyasa katılımcıları arasındaki ilgili
yönetmelikle belirlenecek olan mali işlemleri yürütmek üzere kullanılan,
6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezî takas
kuruluşu olarak kurulan kuruluşu,
ü) Mevcut sözleşmeler: 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası
Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 4/12/1984 tarihli ve 3096 sayılı
Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi,
Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun, 8/6/1994 tarihli ve
3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde
Yaptırılması Hakkında Kanun, 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli
ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji
Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 21/1/2000 tarihli ve 4501 sayılı Kamu
Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan
Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması
Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun hükümleri ve ilgili yönetmeliklere
göre imzalanan sözleşmeleri, imtiyaz sözleşmelerini ve uygulama sözleşmelerini,
v) Mikrokojenerasyon tesisi: Elektrik enerjisine dayalı kurulu gücü 100
kilovat ve altında olan kojenerasyon tesisini,
y) Organize toptan elektrik piyasaları: Elektrik enerjisi, kapasitesi
veya perakende alış satışının gerçekleştirildiği ve piyasa işletim lisansına
sahip merkezî bir aracı tüzel kişilik tarafından organize edilip işletilen gün
öncesi piyasası, gün içi piyasası ve ileri tarihli fiziksel teslimat gerektiren diğer
elektrik piyasaları ile
sermaye piyasası aracı niteliğindeki standardize edilmiş elektrik
sözleşmelerinin ve dayanağı elektrik enerjisi ve/veya kapasitesi olan türev
ürünlerin işlem gördüğü ve Borsa İstanbul Anonim Şirketi tarafından işletilen
piyasaları ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından organize edilip
işletilen dengeleme güç piyasası ve yan hizmetler piyasası gibi elektrik
piyasalarını, [1]
z) Önlisans: Üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilere, üretim
tesisi yatırımlarına başlamaları için gerekli onay, izin, ruhsat ve
benzerlerinin alınabilmesi için belirli süreli verilen izni,
aa) Perakende satış: Elektriğin tüketicilere satışını,
bb) Piyasa: Üretim, iletim, dağıtım, piyasa
işletimi, toptan satış, perakende satış, ithalat ve ihracat faaliyetleri ile bu
faaliyetlere ilişkin iş ve işlemlerden oluşan elektrik enerjisi piyasasını,
cc) Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen
elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimi bulunduğu veya iletim
sistemine doğrudan bağlı olduğu veya organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini
haiz olduğu için tedarikçisini seçme hakkına sahip gerçek veya tüzel kişiyi,
çç) Sistem kontrol anlaşması: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi veya
dağıtım şirketi ile özel direkt hattın mülkiyet sahibi veya işletmecisi olan
özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişi arasında, iletim ve dağıtım
sistemlerinin kararlılığının ve işletme bütünlüğünün korunmasını sağlayan
hükümleri içeren ve özel hukuk hükümlerine göre yapılan anlaşmaları,
dd) Sistem kullanım anlaşması: Bir üretim şirketi, tedarik lisansı sahibi
şirket veya tüketicinin iletim sistemini ya da dağıtım sistemini kullanımına
ilişkin genel hükümleri ve ilgili kullanıcıya özgü koşul ve hükümleri içeren
anlaşmayı,
ee) Son kaynak tedariği: Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik
enerjisini, son kaynak tedarikçisi olarak yetkilendirilen tedarik lisansı
sahibi şirket dışında bir tedarikçiden temin etmeyen tüketicilere elektrik
enerjisi tedariğini,
ff) Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve
satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren
düzenlemeleri,
gg) Tedarik: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin toptan veya
perakende satışını,
ğğ) Tedarikçi: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim
şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi,
hh) Tedarik şirketi: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin toptan
ve/veya perakende satılması, ithalatı, ihracatı ve ticareti faaliyetleri ile
iştigal edebilen tüzel kişiyi,
ıı) TEDAŞ: Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketini,
ii) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,
jj) Tesis: Elektrik enerjisi üretimi, iletimi veya dağıtımı faaliyeti
yürütülen veya yürütülmeye hazır tesis, şebeke veya teçhizatı,
kk) TETAŞ: Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketini,
ll) Toptan satış: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitesinin tekrar
satışı için satışını,
mm) Tüketici: Elektriği kendi kullanımı için alan kişiyi,
nn) Türev piyasalar: İleri bir tarihte nakit uzlaşması yapılmak üzere
elektrik enerjisinin ve/veya kapasitesinin, bugünden alım satımının yapıldığı
piyasaları, [2]
oo) Uluslararası enterkonneksiyon: Ulusal elektrik sisteminin diğer
ülkelere ait elektrik sistemi ile senkron paralel, asenkron paralel, ünite
yönlendirmesi veya izole bölge yöntemlerinden birinin kullanılmasıyla
işletilmesini esas alan enterkonneksiyonu,
öö) Üretim: Enerji kaynaklarının, elektrik üretim tesislerinde elektrik
enerjisine dönüştürülmesini,
pp) Üretim şirketi: Sahip olduğu, kiraladığı, finansal kiralama yoluyla
edindiği veya işletme hakkını devraldığı üretim tesisi ya da tesislerinde
elektrik enerjisi üretimi ve ürettiği elektriğin satışıyla iştigal eden özel
hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiyi,
rr) Üretim tesisi: Elektrik enerjisinin üretildiği tesisleri,
ss) Yan hizmetler: İletim sistemine veya dağıtım sistemine bağlı ilgili
tüzel kişilerce sağlanan, iletim veya dağıtım sisteminin güvenilir şekilde
işletimini ve elektriğin gerekli kalite koşullarında hizmete sunulmasını
sağlamak üzere ilgili yönetmelikte ayrıntılı olarak tanımlanan hizmetleri,
şş) (Ek: 4/6/2016-6719/15 md.) Teknik ve teknik olmayan kayıp:
Dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk
ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı oluşturan ve maliyeti etkileyen;
teknik kayıp ve/veya kaçak kullanım gibi sebeplerden kaynaklanan ve teknik bir
sebebe dayanmayan kaybı,
tt) (Ek: 4/6/2016-6719/15 md.) (Değişik:25/11/2020-7257/31 md.) Dağıtım
şebekesi: Tüketicilerin iç tesisatını ve üreticilerin şalt sahasını dağıtım
sistemine bağlamak üzere tesis edilen bağlantı hatları hariç dağıtım tesisini,
uu) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Birlikte çalışabilirlik: Şarj
ağına bağlı veya bağımsız olarak çalışan şarj istasyonlarının, elektrik iletim
veya dağıtım şebekeleri ile bunları destekleyen yazılım sistemlerinin etkileşimli,
uyumlu ve etkili bir şekilde birlikte çalışmasını,
üü) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Elektrikli araç: Hareket etmesinde
tek başına veya destekleyici olarak elektrikli motor kullanılan ve elektrik
enerjisiyle haricen şarj edilebilen motorlu karayolu taşıtını,
vv) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Sadakat sözleşmesi: Elektrikli
araç kullanıcısının şarj hizmetini belli avantajlar dâhilinde edinmesi amacıyla
şarj ağı işletmeci lisansı sahibi ile yaptığı sözleşmeyi,
yy) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Sertifika: Bir şarj ağı bünyesinde
bir veya birden çok şarj istasyonunun, şarj ağı işletmecisi nam ve hesabına
kurulması veya işletilmesi amacıyla Kurumun belirlediği usul ve esaslar
çerçevesinde şarj ağı işletmecisi tarafından gerçek veya tüzel kişiye verilen
yetki belgesini,
zz) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Şarj Ağı:
Elektrikli araçlara birden çok şarj istasyonunda şarj hizmeti sağlamak için
oluşturulan ve şarj ağı işletmecisi tarafından yönetilen sistemi,
aaa) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Şarj Ağı
İşletmecisi: Elektrikli araç kullanıcılarına, şarj ağına erişim açarak şarj
hizmeti sağlayan ve şarj ağının işletmesini gerçekleştiren lisans sahibi tüzel
kişiyi,
bbb) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Şarj hizmeti: Elektrikli
araçların akü, pil, kondansatör ve benzeri enerji depolayan ekipmanlarını
doldurmak üzere ticari amaçla ve bedeli mukabilinde gerçekleştirilen kablolu
veya kablosuz enerji aktarımını,
ccc) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Şarj istasyonu: Elektrikli
araçlara kablolu veya kablosuz elektrik enerjisi aktarımının yapıldığı tesisi,
ççç) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Şarj İstasyonu İşletmecisi: Şarj
ağı işletmecisinden almış olduğu sertifika kapsamında şarj istasyonlarını
yerinde işleten ve üçüncü taraflara bu şarj istasyonlarında şarj hizmeti
sağlayan gerçek veya tüzel kişiyi,
ddd) (Ek:21/12/2021-7346/30 md.) Serbest erişim platformu: Mevcut halka açık tüm şarj istasyonlarının gerçek
zamanlı olarak görüntülenebilmesi için oluşturulan, şarj istasyonlarının
verilerini canlı olarak sağlayan ve veri değişimi ile diğer işlemlerin standart
protokoller ve arayüz ile sağlandığı Kurum tarafından hazırlanan platformu, [3]
eee) (Ek:22/12/2022-7429/7 md.) Toplayıcı: Bir veya birden fazla şebeke kullanıcısı ile söz konusu şebeke
kullanıcıları adına elektrik piyasasında toplayıcılık faaliyeti yürütmek üzere
anlaşma imzalamış olan toplayıcı lisansı veya tedarik lisansı sahibi tüzel
kişiyi,
fff) (Ek:22/12/2022-7429/7 md.) Toplayıcılık: Toplayıcı tarafından bir veya birden fazla şebeke
kullanıcısının tüketim ve/veya üretimlerinin birleştirilerek işletilmesi
kapsamında gerçekleştirilen piyasa faaliyetini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Elektrik Piyasası Faaliyetleri ve Lisanslar
Elektrik piyasası faaliyetleri

(1) Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla
yürütülebilecek faaliyetler şunlardır:
a) Üretim faaliyeti
b) İletim faaliyeti
c) Dağıtım faaliyeti
ç) Toptan satış faaliyeti
d) Perakende satış faaliyeti
e) Piyasa işletim faaliyeti
f) İthalat faaliyeti
g) İhracat faaliyeti
ğ) (Ek:22/12/2022-7429/8
md.) Toplayıcılık
faaliyeti
(2) Piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları
gereken usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(3) Piyasada faaliyet gösterecek özel hukuk hükümlerine tabi tüzel
kişilerin, ilgili mevzuat hükümlerine göre anonim şirket veya limited şirket
olarak kurulması ve anonim şirketlerin sermaye piyasası mevzuatına göre borsada
işlem görenler dışındaki paylarının nama yazılı olması şarttır. Bu şirketlerin
ana sözleşmelerinde bulunması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Lisans esasları

(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa
faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11
inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı
kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir:
a) Başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi,
tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans
kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin
usul ve esaslar
b) Faaliyetin türü ve işin niteliğine göre belirlenecek lisans bedelleri
c) Lisans sahibi tüzel kişilerin lisansları kapsamında sahip oldukları
hakları, yükümlülükleri, görevleri, sermaye yeterlilikleri, istihdam edilmesi
gereken nitelikli personele ilişkin hükümler ile tarifesi düzenlemeye tabi
lisans sahiplerinin haklarının temlikine ilişkin usul ve esaslar
(2) Bu Kanun kapsamında verilecek lisansların tabi olacağı ve lisans sahiplerinin
uymakla yükümlü olduğu esaslar şunlardır:
a) Bu Kanundaki istisnalar hariç piyasa faaliyetleri ile iştigal edecek
tüzel kişiler, faaliyetlerine başlamadan önce, her faaliyet için ve söz konusu
faaliyetlerin birden fazla tesiste yürütülecek olması hâlinde, her tesis için
ayrı lisans almak zorundadır.
b) Tarifesi düzenlemeye tabi faaliyet gösteren tüzel kişiler, tarifesi
düzenlemeye tabi her faaliyet ve bu faaliyetin lisansı kapsamında sınırlandığı
her bölge için ayrı hesap ve kayıt tutmakla yükümlüdür.
c) Lisanslar, en çok kırk dokuz yıl için verilir. Üretim, iletim ve
dağıtım lisansları için geçerli olan asgari süre on yıldır.
ç) Tüzel kişiler, Kurul tarafından belirlenen lisans alma, lisans
yenileme, lisans tadili, lisans sureti çıkartma ve yıllık lisans bedellerini
Kuruma ödemek zorundadır.
d) Lisans sahibi tüzel kişiler; tesislerini, yasal defter ve kayıtlarını
Kurum denetimine hazır bulundurmak, Kurum tarafından talep edildiğinde denetime
açmak ve Kurumun faaliyetlerini yerine getirebilmesi için ihtiyaç duyacağı her
türlü bilgi ve belgeyi zamanında, tam ve doğru olarak Kuruma vermek zorundadır.
e) Tüzel kişiler lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre
mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür.
f) Birden çok yapı veya müştemilatının yüzeylerinde tesis edilen aynı tür
yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisleri sisteme aynı noktadan
bağlanmak kaydıyla tek üretim lisansı kapsamında değerlendirilebilir.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.
(3) Piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin aşağıda belirtilen
işlemleri Kurul iznine tabidir. Kurul izni alınmasına dair usul ve esaslar
Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
a) (Değişik:25/11/2020-7257/32 md.) Tarifesi düzenlemeye tabi olan
tüzel kişiler için; halka açık şirketlerde yüzde beş, diğerlerinde yüzde on ve
üzerindeki sermaye payı değişiklikleri ile kontrol değişikliği sonucunu
doğuracak her türlü işlem
b) (Mülga:25/11/2020-7257/32 md.)
c) Tesislerin mülkiyetinin veya kullanım hakkının değişmesi sonucunu
doğuran iş ve işlemler
(4) Tarifesi düzenlemeye tabi lisans sahibi tüzel kişiler için aşağıda
belirtilen hususlara ilişkin hükümler Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte
yer alır:
a) Lisans kapsamında hizmet verilecek gerçek ve tüzel kişiler ile
yürütülecek faaliyet türlerini belirleyen hükümler
b) Bir dağıtım ya da iletim lisansı sahibinin,
gerçek ve tüzel kişilere, eşitler arasında ayrım gözetmeksizin sisteme erişim
ve sistemi kullanım imkânını sağlayacağına dair hükümler
c) Bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmeye, piyasa
ihtiyaçlarını dikkate alarak son kaynak tedariği kapsamında ve/veya serbest
olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma
esaslarını tespit etmeye ve bu fiyatlarda enflasyon dâhil ihtiyaç duyulacak
diğer ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaya dair yöntemler ve bunların
denetlenmesine dair hükümler
ç) Lisans sahibinin Kuruma tam ve doğru bilgi vermesini ve tüketicilere
yapılan satışlar açısından, elektrik enerjisi veya kapasite alımlarını
basiretli bir tacir olarak yapmasını sağlayacak hükümler
d) Hizmet maliyetlerinin yansıtılmasına dair kurallar ile teknik ve
teknik olmayan kayıpları asgariye indirecek önlemlerin uygulanmasına dair
esasları içeren hükümler
e) Lisans sahibinin Kurum tarafından verilen tüm talimatlara uyma
yükümlülüğüne ilişkin hükümler
f) Lisans kapsamında, Kuruldan izin alınmaksızın yapılabilecek
faaliyetlere ilişkin hükümler
g) Hizmetin teknik gereklere göre yapılmasını sağlayacak hükümler
(5) Lisans başvurusu reddedilen tüzel kişilere ret
gerekçesi tam ve açık biçimde bildirilir.
(6) Lisans, süresinin bitiminde kendiliğinden, lisans sahibi tüzel
kişinin iflasının kesinleşmesi, lisans sahibinin talebi veya lisans verilmesine
esas şartların kaybedilmesi hâllerinde ise Kurul kararıyla sona erer.
(7) Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiden, önlisans
yükümlülüklerinin yerine getirilmesini müteakiben üretim tesisinin lisansında
belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere,
kurulmak istenen üretim tesisinin niteliğine ve büyüklüğüne göre yatırım
tutarının yüzde onunu geçmemek üzere teminat mektubu alınır. Mücbir sebep
hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim
tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan
süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisans iptal
edilir ve teminat mektubu irat kaydedilir. Teminatın alınması, niteliği ve süre
uzatımı verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(8) Lisansı iptal edilen tüzel kişi, bu tüzel kişilikte yüzde on veya
daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl
içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyeleri,
lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamaz, lisans başvurusunda
bulunamaz, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay
sahibi olamaz, yönetim kurullarında görev alamaz.
(9) Dağıtım lisansı, başvuru sahibinin bu Kanun uyarınca öngörülen
yükümlülükleri yerine getirmesi ve ilgili dağıtım sisteminin işletme hakkını
tevsiki hâlinde verilebilir.
(10) Lisans sahibi tüzel kişilerden talep edilen bildirim, rapor ve diğer
evrak, yönetmeliklerde düzenlenen usul ve esaslara uygun olarak Kuruma sunulur.
(11) Kurum, tüketicilerin korunması ve piyasa faaliyetlerinin aksamaması
için lisansların sona erdirilmesi veya iptali durumlarında gerekli tedbirleri
alır.
(12) (Ek: 4/6/2016-6719/16 md.) (Mülga:25/3/2020-7226/35
md.)
(13) (Ek: 4/6/2016-6719/16 md.) (Mülga:25/3/2020-7226/35 md.)
(14) (Ek: 4/6/2016-6719/16 md.) Yenilenebilir enerji kaynak
alanlarında kurulacak üretim tesisleri için gerekli enerji iletim tesisleri
TEİAŞ tarafından santral ünitelerinin işletmeye giriş programına uygun olarak
yapılır.
Önlisans esasları

(1) Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiye öncelikle, üretim
tesisi yatırımına başlaması için mevzuattan kaynaklanan izin, onay, ruhsat ve
benzeri belgeleri edinebilmesi ve üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet
veya kullanım hakkını elde edebilmesi için Kurum tarafından belirli süreli
önlisans verilir. Önlisansa ilişkin aşağıda belirtilen hususlar Kurum
tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir:
a) Başvuru, değerlendirme ve teminat mektubu usul ve
esasları ile önlisansın verilmesi, tadili, sona ermesi, iptali, süresi ve süre
uzatımı hâllerinde uygulanacak usul ve esaslar
b) Önlisansın iptali ve sona ermesinin hüküm ve sonuçları
c) Önlisans sahibi tüzel kişilerin önlisans kapsamında sahip oldukları
haklarına, yükümlülüklerine, sermaye yeterliliklerine ilişkin usul ve esaslar
(2) Önlisans süresinde; gerekli izin, onay, ruhsat
veya benzeri belgeleri alamayan, üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet
veya kullanım hakkını elde ettiğini tevsik edemeyen, Kurum tarafından
belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen tüzel kişiye lisans verilmez.
(3) (Değişik: 4/6/2016-6719/17 md.) Lisans alınıncaya kadar, Kurul
tarafından yönetmelikle belirlenen istisnalar dışında önlisans sahibi tüzel
kişinin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı olarak değişmesi, hisselerinin
devri veya hisselerin devri sonucunu doğuracak iş ve işlemlerin yapılması veya
Kurum tarafından belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda
önlisans iptal edilir.
(4) Bu Kanun kapsamında Kurul tarafından verilecek önlisansların tabi
olacağı ve önlisans sahiplerinin uymakla yükümlü olduğu esaslar şunlardır:
a) Bu Kanundaki istisnalar hariç üretim faaliyetiyle iştigal edecek tüzel
kişi, faaliyeti birden fazla tesiste yürütecek olması hâlinde, her tesis için
ayrı önlisans almak zorundadır.
b) Tüzel kişiler, Kurul tarafından belirlenen önlisans alma, tadili,
suret çıkartma ve diğer bedelleri Kuruma ödemek zorundadır.
c) Önlisans sahibi tüzel kişi, Kurumun faaliyetlerini yerine
getirebilmesi için ihtiyaç duyacağı her türlü bilgi ve belgeyi istenilen
zamanda Kuruma vermek zorundadır.
(5) Önlisansın süresi mücbir sebep hâlleri hariç yirmi dört ayı geçemez.
Kurul, kaynak türüne ve kurulu güce bağlı olarak bu süreyi yarısı oranında
uzatabilir.
(6) Önlisansın, önlisans sahibi tüzel kişiden kaynaklanmayan bir nedenle
iptal edilmesi veya sona ermesi hâlinde ilgilisinin teminatı iade edilir.
(7) Önlisans, süresi uzatılmadığı takdirde süresinin bitiminde, önlisans
sahibi tüzel kişinin talebi veya iflası hâlinde kendiliğinden sona erer.
(8) Önlisans için başvuran tüzel kişiden, önlisans
süresinde yerine getirmesi gereken yükümlülükleri ikmal etmemesi hâlinde irat
kaydedilmek üzere, kurulmak istenen üretim tesisinin niteliği ve büyüklüğüne
göre yönetmelikle belirlenecek miktarda teminat mektubu alınır.
(9) Lisans başvurusuna konu üretim tesisinin tesis edileceği yerde
faaliyet göstermek üzere petrol veya doğal gaz piyasası faaliyetleri için
ayrıca lisans başvurusunun yapılması durumunda öncelik verilecek lisans
başvurusuna Bakanlık görüşü alınarak Kurul tarafından karar verilir.
(10) (Ek: 4/6/2016-6719/17 md.) Nükleer enerji üretim tesisleri
için alınacak yapı ruhsatı ve diğer mevzuattan kaynaklanan inşaata ilişkin
izin, onay, lisans, ruhsat ve benzeri belgeler ile üretim tesisinin kurulacağı
sahanın mülkiyet veya kullanım hakkının elde edildiğine ilişkin belgeler üretim
lisansı verilmesinden sonra olmak üzere, Kurul tarafından belirlenen süre
içinde Kuruma sunulur. Kurul tarafından belirlenen süre içinde istenen
belgelerin mücbir sebepler veya lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler
dışında Kuruma sunulmaması hâlinde üretim lisansı iptal edilir. Bu üretim
tesislerinde, diğer mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi
kaydıyla üretim lisansı alınmadan önce üretim tesisi ile doğrudan ilgili
olmayan yapıların inşasına başlanabilir.
Üretim faaliyeti

(1) Üretim faaliyeti, lisansları kapsamında kamu ve özel
sektör üretim şirketleri ile organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği tarafından
yürütülebilir.
(2) Üretim şirketi, lisansı kapsamında aşağıda belirtilen faaliyetleri
yapabilir:
a) Tedarik şirketlerine, serbest tüketicilere ve özel direkt hat tesis
ettiği kişilere elektrik enerjisi veya kapasitesi satışı
b) Elektrik enerjisi veya kapasite ticareti
c) Tedarik etmekle yükümlendiği elektrik enerjisi veya kapasitesini
teminen, bir takvim yılı için lisansına dercedilen yıllık elektrik enerjisi
üretim miktarının, Kurul tarafından belirlenen oranını aşmamak kaydıyla
elektrik enerjisi veya kapasitesi alımı
(3) Üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin tesislerinde ürettiği enerjiyi
iletim veya dağıtım sistemine çıkmadan kullanması kaydıyla sahip olduğu,
kiraladığı, finansal kiralama yoluyla edindiği veya işletme hakkını devraldığı
tüketim tesislerinin ihtiyacını karşılamak için gerçekleştirdiği üretim, nihai
tüketiciye satış olarak değerlendirilmez. Söz konusu tüketim tesislerinde
tüketilmek üzere yapılan elektrik enerjisi alımı, ikinci fıkranın (c) bendinde
belirtilen oran hesabında dikkate alınmaz.
(4) Rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulması
için yapılan önlisans başvurularının değerlendirilmesi aşağıda belirtilen
esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın maliki tarafından başvuru
yapılması durumunda, aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz.
b) (Değişik: 4/6/2016-6719/18 md.) Başvurularda kaynak bazında
tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek son sekiz yıl
içinde elde edilmiş standardına uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunması
istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler ve değerlendirilmesi, verilerin elde
edilmesi ve güvenliği ile bunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif
edilen ve Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. 5346 sayılı Kanunun
4 üncü maddesi kapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarında
kurulacak üretim tesisleri açısından ölçüm verisi aranmaz. [4]
c) TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafından,
kullanılacak teknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkate alınarak
uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alınır.
ç) (Değişik: 4/6/2016-6719/18 md.) Değerlendirmede aynı bağlantı
noktasına ve/veya aynı bağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazla
başvurunun bulunması hâlinde başvurular arasından ilan edilen kapasite kadar
sisteme bağlanacak olanları belirlemek için TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanun
kapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceği sürelerde geçerli
olmak ve aynı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı
olmak üzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fiyatlar
üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapılır.
Eşitlik hâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul ve esaslar
TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle
düzenlenir. Rüzgâr ve güneş enerjisi lisans başvurularının teknik
değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılan
yönetmelikle düzenlenir.
(5) Herhangi bir gerçek veya özel sektör tüzel kişisinin kontrol ettiği
üretim şirketleri aracılığıyla üretebileceği toplam elektrik enerjisi üretim
miktarı, bir önceki yıla ait yayımlanmış Türkiye toplam elektrik enerjisi
üretim miktarının yüzde yirmisini geçemez.
(6) Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak elektrik enerjisi
üretimi yapan tüzel kişiler, ürettikleri elektrik enerjisinin kaynağının
yenilenebilir kaynak olduğuna dair Bakanlıktan Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik
Üretim Belgesi alabilir. Söz konusu belgenin verilmesine ilişkin usul ve
esaslar Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(7) (Değişik:14/2/2019-7164/43 md.) Yenilenebilir enerji
kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak amacıyla alınan lisanslar ve/veya bu
lisanslar kapsamındaki tesisler için lisanslarında belirlenen sahaların dışına
çıkılmaması ve TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketinden alınan tadil
kapsamındaki bağlantı görüşünün olumlu olması hâlinde kapasite artışı,
modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilatlara izin verilir.
(8) (Ek:14/2/2019-7164/43 md.) Birden çok kaynaklı elektrik üretim
tesisleri ile üretim faaliyetinde bulunacak tüzel kişilerin ön lisans ve
lisanslarının verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre
uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin askıya
alınması ile bu tüzel kişilerin piyasa faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar
Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(9) (Ek: 1/7/2022-7417/56 md.) Biyokütle ve jeotermal enerjisine
dayalı elektrik enerjisi üretim tesisi kurulmasına yönelik yapılan başvuruların
teknik değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılan
yönetmelikle düzenlenir.
(10) (Ek: 1/7/2022-7417/56 md.) Elektrik depolama tesisi kurmayı
taahhüt eden tüzel kişilere, kurmayı taahhüt ettikleri elektrik depolama
tesisinin kurulu gücüne kadar Kurum tarafından rüzgâr ve/veya güneş enerjisine
dayalı elektrik üretim tesisi kurulmasına ilişkin önlisans verilir. Bu
kapsamdaki üretim tesisleri için Kanunun 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası
hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra kapsamında kurulacak tesisler için, önlisans ve
lisans verme koşulları ile tadili ve iptali, yükümlülüklerin yerine
getirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi hususları ve bu kapsamda
üretilen elektrik enerjisinin depolama tesisi üzerinden sisteme verilmesi
dahil, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından yönetmelikle
düzenlenir. Bu fıkra kapsamında kurulacak tesisler 5346 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesi ile 6/B maddesi hükümlerinden yararlandırılabilir. [5]
(11) (Ek: 1/7/2022-7417/56 md.) Kısmen veya tamamen işletmede
bulunan üretim tesislerinden elektrik depolama tesisi kurmayı taahhüt eden
rüzgâr ve/veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim lisansı sahibi tüzel
kişilere, kurmayı taahhüt ettikleri elektrik depolama tesisinin kurulu gücüne
kadar, lisanslarında belirlenen sahaların dışına çıkılmaması, işletme anında
sisteme verilen gücün lisanslarında belirtilen kurulu gücü aşmaması ve TEİAŞ
ve/veya ilgili dağıtım şirketinden alınan tadil kapsamındaki bağlantı görüşünün
olumlu olması hâlinde kapasite artışına izin verilir. Bu çerçevedeki kapasite
artışları için 5346 sayılı Kanunun 6/C maddesinin ikinci fıkrasının birinci
cümlesi hükmü uygulanmaz. Bu kapsamda üretilen elektrik enerjisinin depolama
tesisi üzerinden sisteme verilmesi dahil, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar
Kurum tarafından yönetmelikle düzenlenir.
İletim faaliyeti

(1) Elektrik enerjisi iletim faaliyeti, lisansı kapsamında münhasıran
TEİAŞ tarafından yürütülür. TEİAŞ, bu Kanunla belirlenen faaliyetler dışında
bir faaliyetle iştigal edemez. İletim faaliyetiyle birlikte yürütülmesi
verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesi
Kurumun iznine tabidir. İletim sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını
karşılamak amacıyla ve yan hizmetler piyasası kapsamında elektrik enerjisi veya
kapasitesi satın alınması veya kiralanması ile iletim sistemi teknik ve teknik
olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin,
gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır.
(2) TEİAŞ’ın görev ve yükümlülükleri şunlardır: [6]
a) Kurulması öngörülen yeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı
yapmak, yeni iletim tesislerini kurmak ve iletim sistemini elektrik enerjisi
üretimi ve tedarikinde rekabet ortamına uygun şekilde işletmek ve gerektiğinde
iletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yatırımı yapmak.
b) Bu Kanun kapsamında yürüttüğü faaliyetlere ilişkin tarife tekliflerini
Kurumun belirlediği ilke ve standartlar çerçevesinde hazırlamak ve Kurumun
onayına sunmak.
c) Şebeke, dengeleme ve uzlaştırma ve yan hizmetler hakkındaki
yönetmeliklerin uygulanmasını gözetmek, bu amaçla gerekli incelemeleri yapmak,
sonuçları hakkında Kuruma rapor sunmak ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep
etmek.
ç) Yük dağıtımı ve frekans kontrolünü gerçekleştirmek, piyasa işletim
lisansı kapsamında yan hizmetler piyasasını ve dengeleme güç piyasasını
işletmek, gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini izlemek, sistem güvenilirliğini
ve elektrik enerjisinin öngörülen kalite koşullarında sunulmasını sağlamak
üzere gerekli yan hizmetleri belirlemek ve bu hizmetleri ilgili yönetmelik
hükümleri doğrultusunda sağlamak.
d) (Ek:25/11/2020-7257/33 md.) İletim sisteminin normal işletme
koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde
risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım
anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal
durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen
cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak.
e) İletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yapmak.
f) Bakanlığın kararı doğrultusunda uluslararası enterkonneksiyon
çalışmalarını yapmak, iletim sistemine bağlı veya bağlanacak olan serbest
tüketiciler dâhil tüm sistem kullanıcılarına şebeke işleyişine ilişkin mevzuat
hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin iletim ve
bağlantı hizmeti sunmak.
(3) TEİAŞ’ın mülkiyet ve işletme sınırı, iletim sistemine yapılan
bağlantı noktasında başlar. Üretim veya tüketim tesisinin iletim sistemine
bağlantısının, bir başka üretim veya tüketim tesisine ait şalt sahası üzerinden
yapılması hâlinde bağlantı yapılan fiderin kullanım hakkı, işletme ve bakımı
TEİAŞ’a aittir. Ancak, TEİAŞ bu tür teçhizatların işletme ve bakımını ilgili
üretim veya tüketim sahibi kişilere bedeli karşılığında gördürebilir.
(4) TEİAŞ, Bakanlığın uygun görüşü alınarak uluslararası enterkonneksiyon
hatlarının ulusal sınırlar dışında kalan kısmının tesisi ve işletilmesini
yapabilir ve/veya bu amaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuş
uluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgesel piyasaların işletilmesine
ilişkin organizasyonlara katılabilir.
(5) Üretim ve tüketim tesislerinin iletim sistemine bağlantısı için yeni
iletim tesisi ve bu tesisin sisteme bağlanabilmesi için yeni iletim hatlarının
yapılmasının gerekli olduğu hâllerde; bu tesislerin yapımı için TEİAŞ’ın
yeterli finansmanının olmaması veya zamanında yatırım planlaması yapılamaması
durumlarında, söz konusu yatırımlar, bu tesise bağlantı talebinde bulunan tüzel
kişi veya kişilerce müştereken yapılabilir veya finanse edilebilir. Yapılan
yatırımın tutarı ilgili tüzel kişi veya kişiler ile TEİAŞ arasında yapılacak
bir tesis sözleşmesi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları çerçevesinde
iletim sistem kullanım bedelinden mahsup edilmek suretiyle geri ödenir. Geri
ödeme süresi üretim ve tüketim tesisleri için en fazla beş yıldır. Bu konuya
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. [7]
(6) TEİAŞ elektrik sistemi işletimine yönelik Kurulca düzenlenen usul ve
esaslara uygun olarak bilgileri toplar, raporlar ve 10/11/2005 tarihli ve 5429
sayılı Türkiye İstatistik Kanunu hükümleri çerçevesinde yayımlar.
(7) TEİAŞ iletim sisteminin işletilmesi için ihtiyaç duyulan telsiz
sistemi de dâhil her türlü iletişim ve bilgi sistemleri altyapısını kurar ve
işletir. Fiber optik kablo altyapısının bir kısmını, kendi faaliyetlerini
aksatmayacak şekilde ilgili mevzuat çerçevesinde Kurum görüşleri doğrultusunda
üçüncü kişilere kullandırabilir.
(8) İletim şebekesi dışında, ulusal iletim sistemi için geçerli
standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin lisansı
kapsamındaki üretim tesisi ile müşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest
tüketiciler arasında özel direkt hat tesisi, TEİAŞ ile üretim faaliyeti
gösteren tüzel kişi arasında yapılacak sistem kontrol anlaşması ile mümkündür.
Dağıtım faaliyeti

(1) Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından
lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen
bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine
getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım
şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan
ortak olamaz. Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal
edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak
nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar
Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Genel aydınlatma, dağıtım
sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullanılmak
üzere elektrik enerjisi satın alınması ile sistem teknik ve teknik olmayan
kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler
nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır.
(2) Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini
elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek,
bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım
sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına
ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım
gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
(3) Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri
doğrultusunda yan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür.
(4) Dağıtım lisansında belirlenen bölgelerde talep tahminlerinin
hazırlanması ve TEİAŞ’a bildirilmesi görevi dağıtım şirketine aittir. Kurul bu
talep tahminlerini onaylar ve tahminler TEİAŞ tarafından yayımlanır.
(5) Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım
planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı
uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin
hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının
yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım
sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.
(6) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında
Kanun hükümleri çerçevesinde yapılan
özelleştirme sonrası elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi,
güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyeti kamuya
aittir. Özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü
işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay ve değişiklik yetkisi
Kurula aittir. Dağıtım hizmetinin bu Kanunda öngörülen nitelikte verilmesini
sağlayacak yatırımların yapılması esastır. Kurum dağıtım faaliyetlerini
yönlendirir, izler ve denetler. Kurul tarafından onaylanmış yatırımlar,
belirlenen sürede ve nitelikte gerçekleştirilmediği takdirde 16 ncı madde
hükümleri uygulanır.
(7) Dağıtım sistemi kullanıcılarının elektrik enerjisi ölçümlerine ilişkin
tesis edilen sayaçların mülkiyeti dağıtım şirketine aittir. Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mevcut kullanıcıların mülkiyetinde olan
sayaçlar, işletme ve bakım hizmetleri karşılığı kullanıcılardan iz bedelle
devralınır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan
yönetmelikle düzenlenir.
(8) Üretim veya tüketim tesisinin dağıtım sistemine bağlantısının; bir
başka üretim veya tüketim tesisine ait şalt sahası üzerinden veya bir dağıtım
hattına girdi-çıktı şeklinde yapılması hâlinde, müştereken kullanılan veya
girdi-çıktı yapılan şalt sahası veya iki ayrı dağıtım tesisine iki ayrı hat ile
bağlanan üretim veya tüketim tesisine ait şalt sahası dağıtım sisteminin bir
parçasıdır. Ancak, bu fıkra kapsamındaki dağıtım tesislerinin işletme ve
bakımı, ilgili üretim veya tüketim tesisi sahibi kişilere gördürülebilir.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle
düzenlenir.
(9) Dağıtım gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin sayaçlarının
kurulumu, işletilmesi ve bakımı ile mevcut sayaçların bir program dâhilinde
mülkiyetinin devralınması dağıtım şirketi tarafından yapılır. Uygulamaya
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(10) Dağıtım şebekesi dışında, dağıtım sistemi için geçerli standartlara
uygun olan ve üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin lisansı kapsamındaki
üretim tesisi ile müşterileri veya iştirakleri veya serbest tüketiciler
arasında, direkt hat tesis edecek tarafların mülkiyetindeki saha üzerinde özel
direkt hat tesisi, dağıtım şirketi ile üretim şirketi arasında yapılacak sistem
kontrol anlaşması ile mümkündür. Özel direkt hat tesis edilmesi, serbest
tüketicilerin tedarikçilerini seçebilmelerine engel teşkil etmez. Bu fıkrada
bahsedilen üretim tesisinin iletim sistemine bağlı olması durumunda, sistem
kontrol anlaşması yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(11) Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde, genel aydınlatmadan ve bunlara
ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur.
(12) (Mülga:25/11/2020-7257/34 md.)
(13) Bir dağıtım bölgesinin onaylı sınırları içerisinde yapılan bağlantı
taleplerinin karşılanmasının teknik ve/veya ekonomik olmaması durumunda, söz
konusu bağlantı taleplerinin başka bir dağıtım bölgesince karşılanması hususu
Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(14) (Ek: 4/6/2016-6719/19 md.) Millî
güvenliği ilgilendiren kurum ve kuruluşların mülkiyetinde olup bu kurum ve
kuruluşların tesislerine elektrik enerjisi sağlayan orta gerilim seviyesinden
bağlı hat ve tesislerin, dağıtım tesisi sınırından dağıtım transformatörü alçak
gerilim pano girişine kadar olan bölümünün işletme, bakım ve onarımı, ilgili
kurum ve kuruluşların talep etmesi hâlinde bölgede görevli dağıtım şirketi
tarafından yapılır. Bu tesislerde yatırım gerekmesi durumunda bu yatırım ilgili
kurum ve kuruluşlarca yapılır. Bu kapsamda verilecek hizmetlere ilişkin
alınacak bedeller ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(15) (Ek:25/11/2020-7257/34 md.) 4628 sayılı
Kanunun mülga geçici 14 üncü maddesi kapsamında bağlantı görüşü oluşturularak
tesis edilmiş ve/veya edilecek enerji nakil hatları ile ilgili olarak, önlisans
veya lisans sahibi tüzel kişiler tarafından Kuruma başvuruda bulunularak,
dağıtım sisteminden bağlantı talep edilmesi halinde, bağlantı talebi meri
mevzuat kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda TEİAŞ ile yapılan bağlantı
anlaşması sonlandırılmak suretiyle dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması
düzenlenir. TEİAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması uyarınca tesis edilmiş olan
enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurları, işletme ve bakım hizmetleri
karşılığında, ilgisine göre ilgili dağıtım şirketi veya TEİAŞ tarafından iz
bedelle devralınır.
(16) (Ek:2/5/2024-7501/11 md.) Olağanüstü hâl kararı alınan veya
genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, elektrik
hizmetlerinin kesintisiz olarak karşılanabilmesi için geçici süreli elektrik
enerjisi talepleri Kurul kararı ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
karşılanabilir.
Toptan ve perakende satış faaliyetleri

(1) Toptan ve perakende satış faaliyetleri, üretim
şirketleri ile tedarik lisansı kapsamında kamu ve özel sektör tedarik
şirketleri tarafından, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelikler
uyarınca yürütülür.
(2) Tedarik şirketleri, herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın serbest
tüketicilere toptan veya perakende satış faaliyetlerinde bulunabilir.
(3) Tedarik şirketleri, Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda
uluslararası enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelerden veya ülkelere, Kurul
onayı ile elektrik enerjisi ithalatı ve ihracatı faaliyetlerini yapabilir.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle
düzenlenir.
(4) Dağıtım şirketi tarafından yürütülmekte olan perakende satış
faaliyeti, görevli tedarik şirketi tarafından yerine getirilir. Görevli tedarik
şirketi, ilgili dağıtım bölgesinde bulunan serbest tüketici olmayan
tüketicilere Kurul tarafından onaylanan perakende satış tarifeleri üzerinden
elektrik enerjisi satışı yapar.
(5) Görevli tedarik şirketi, serbest tüketici niteliğini haiz olduğu
hâlde, başka bir tedarikçiden elektrik enerjisi temin etmeyen tüketicilere, son
kaynak tedarikçisi sıfatıyla elektrik enerjisi sağlamakla yükümlüdür. Bu
şirketin son kaynak tedarikçisi sıfatıyla faaliyet göstereceği bölge, ilgili
dağıtım bölgesidir ve bu husus tedarik lisansına dercedilir. Son kaynak
tedarikçisi sıfatıyla sağlanacak elektrik enerjisi tarifeleri, Kurul tarafından
belirlenir. Son kaynak tedarik yükümlülüğü bulunan tedarik şirketinin
lisansının sona ermesi veya iptali hâlinde, ilgili bölge için son kaynak
tedarik yükümlüsü tedarik şirketi Kurul tarafından yetkilendirilir. Son kaynak
yükümlülüklerine, son kaynak tedarik tarifelerine, tedarik süre, sınır ve
şartlarının belirlenmesine ve son kaynak tedariği uygulamasına ilişkin usul ve
esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(6) Tedarik lisansı sahibi özel sektör tüzel kişilerinin üretim ve ithalat
şirketlerinden satın alacağı elektrik enerjisi miktarı, bir önceki yıl ülke
içerisinde tüketilen elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisini geçemez.
Ayrıca, söz konusu özel sektör tüzel kişilerinin nihai tüketiciye satışını
gerçekleştireceği elektrik enerjisi miktarı da bir önceki yıl ülke içerisinde
tüketilen elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisini geçemez.
(7) Görevli tedarik şirketinin piyasada rekabeti kısıtlayıcı veya
engelleyici etki doğuran davranış veya ilişkilerinin tespiti hâlinde ilgili
tedarik şirketi, Kurulca öngörülecek tedbirlere uymakla yükümlüdür. Kurul, bu
tedarik şirketinin yönetiminin yeniden yapılandırılması veya dağıtım şirketiyle
sahiplik ya da kontrol ilişkisinin belli bir program dâhilinde
kısıtlandırılmasını ya da sonlandırılmasını da içeren tedbirleri alır.
Piyasa işletim faaliyeti ve EPİAŞ’ın kuruluşu

(1) Piyasa işletim faaliyeti, organize toptan elektrik
piyasalarının işletilmesi ve bu piyasalarda gerçekleştirilen faaliyetlerin mali
uzlaştırma işlemleri ile söz konusu faaliyetlere ilişkin diğer mali
işlemlerdir.
(2) Bu Kanun ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere
13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine
tabi, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi ticaret unvanı altında bir
anonim şirket kurulur. EPİAŞ, bu Kanun ve 6102 sayılı Kanun hükümlerine aykırı
olmayacak şekilde Kurum tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içerisinde hazırlanacak ana sözleşmenin ticaret siciline tescil
ve ilanı ile faaliyete geçer.
(3) EPİAŞ’ın teşkilat yapısı ile çalışma esasları, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir. Borsa İstanbul Anonim Şirketi tarafından işletilecek piyasaları
ilgilendiren hususlarda Sermaye Piyasası Kurulunun görüşü alınır.
(4) EPİAŞ’taki kamu kuruluşlarının ve kamu sermayeli şirketlerin doğrudan
ve dolaylı toplam sermaye payı, Borsa İstanbul Anonim Şirketi hariç yüzde on
beşi aşamaz. Cumhurbaşkanı bu oranı iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
EPİAŞ’a hissedar olan kuruluşlar, kamu sermayeli şirketler ve Borsa İstanbul
Anonim Şirketi, EPİAŞ’ın yönetiminde temsil edilir. [8]
(5) EPİAŞ, piyasa işletim lisansı kapsamında, Borsa İstanbul Anonim
Şirketi ile TEİAŞ tarafından bu Kanun kapsamında işletilen piyasalar dışındaki
organize toptan elektrik piyasalarının işletim faaliyetini yürütür. EPİAŞ,
TEİAŞ tarafından piyasa işletim lisansı kapsamında işletilen organize toptan
elektrik piyasalarının mali uzlaştırma işlemleri ile birlikte gerekli diğer
mali işlemleri de yürütür. Kurum ve Sermaye Piyasası Kurulunun görüşleri
doğrultusunda EPİAŞ, Sermaye Piyasası Kanununun 65 inci maddesi kapsamındaki
anlaşmaların tarafı olabilir.
(6) EPİAŞ tarafından lisansı kapsamında işletilmekte olan veya piyasa
faaliyetlerine ilişkin mali uzlaştırma ile mali işlemleri yürütülmekte olan
organize toptan elektrik piyasalarında faaliyet gösteren tüzel kişiler, ilgili
yönetmelik hükümlerine göre mali uzlaştırma işlemlerinin yürütülebilmesi için
gerekli verileri TEİAŞ’a ve EPİAŞ’a vermekle yükümlüdür. Sağlanan verilerin
gizli tutulması ve kamuoyu ile paylaşılmasıyla ilgili usul ve esaslar Kurum
tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(7) EPİAŞ’ın hak ve yükümlülükleri şunlardır:
a) Piyasanın gelişimi doğrultusunda görev alanına giren organize toptan
elektrik piyasalarında yeni piyasalar kurulmasına yönelik çalışmaları yapmak ve
Kuruma sunmak.
b) Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde; görev alanına giren organize
toptan elektrik piyasalarının işletilmesi amacıyla oluşturulan veya ileride
oluşturulabilecek uluslararası elektrik piyasalarına taraf olarak katılmak, bu
amaçla kurulan uluslararası elektrik piyasası işletmecisi kuruluşlara ortak
veya üye olmak.
c) Kurumun belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde piyasa işletim
tarifelerini belirleyerek Kuruma sunmak.
(8) EPİAŞ’ın piyasa işletim lisansı kapsamı dışında yapacağı diğer enerji
piyasası faaliyetlerine ve emisyon ticaretine ilişkin hususlar Bakanlık ve
Sermaye Piyasası Kurulunun görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir.
(9) EPİAŞ tarafından işletilen veya mali uzlaştırma ile diğer mali
işlemleri yürütülen organize toptan elektrik piyasalarında faaliyet gösteren
tüzel kişiler, ilgili yönetmelik uyarınca merkezî uzlaştırma kuruluşu
tarafından verileceği belirlenen hizmetlerin yerine getirilmesi karşılığında,
EPİAŞ tarafından belirlenecek bedelleri merkezî uzlaştırma kuruluşuna öder.
(10) Sermaye piyasası aracı niteliğindeki standardize edilmiş elektrik
sözleşmelerinin ve dayanağı elektrik enerjisi ve/veya kapasitesi olan türev
ürünlerin işlem gördüğü piyasaların işleticisi Borsa İstanbul Anonim
Şirketidir. Bu piyasalara ilişkin lisanslama ile piyasaların çalışma
esaslarının tespiti, bu piyasalarda işlem görecek sermaye piyasası aracı
niteliğindeki elektrik sözleşmeleri ile dayanağı elektrik enerjisi ve/veya
kapasitesi olan türev ürünlerin standartlarının belirlenmesi, bu piyasalardaki
uzlaştırma işlemleri, işletim tarifeleri, ilgili kişi ve kuruluşların
yükümlülükleri, gözetim ve denetime ilişkin usul ve esaslar Kurum ve Sermaye
Piyasası Kurulu tarafından müştereken çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenir.
(11) (Değişik: 21/3/2018-7103/83 md.) Bu Kanun kapsamında organize
toptan elektrik piyasalarında ve bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında
EPİAŞ’ın faaliyet alanına dahil edilen doğalgaz dahil diğer enerji piyasaları
işlemleri ve emisyon ticareti hususunda EPİAŞ ve/veya iştirakleri bünyesinde
yapılan işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
(12) EPİAŞ, kurulmasından itibaren altı ay içerisinde Kurumdan gerekli
piyasa işletim lisansını alarak piyasa işletim faaliyetlerini yürütmeye başlar.
(13) EPİAŞ piyasa işletim lisansı alana kadar, ilgili piyasa işletim
faaliyetinin TEİAŞ tarafından piyasa işletim lisansı alınmaksızın yürütülmesine
devam edilir.
(14) (Ek:18/1/2019-7162/15 md.) EPİAŞ tarafından işletilen veya mali uzlaştırma ile
diğer mali işlemleri yürütülen piyasalarda, risk yönetimine ilişkin usul ve
esaslar, merkezî karşı taraf ve takas hizmetleri nedeniyle piyasa
katılımcılarından alınacak teminatlara ilişkin usul ve esaslar ile piyasa
katılımcılarının yükümlülüklerini yerine getirememesi nedeniyle uygulanacak
temerrüt yönetimi ve oluşturulacak temerrüt garanti hesabına ilişkin usul ve
esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
(15) (Ek:18/1/2019-7162/15 md.) EPİAŞ tarafından işletilen veya mali uzlaştırma ile
diğer mali işlemleri yürütülen piyasalara ilişkin olarak EPİAŞ ve merkezî
uzlaştırma kuruluşu nezdinde tutulan teminatlar ile oluşturulan temerrüt
garanti hesabındaki varlıklar, amaçları dışında kullanılamaz, haczedilemez,
rehnedilemez, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına
dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.
İthalat ve ihracat faaliyetleri

(1) Elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin uluslararası
enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelere ihracatı, tedarik lisansı sahibi
şirketler ve üretim şirketleri tarafından, Bakanlığın uygun görüşü
doğrultusunda, bu Kanun ve ikincil mevzuatı uyarınca Kurul onayıyla
yapılabilir.
(2) Elektrik enerjisi ve/veya kapasitesinin uluslararası enterkonneksiyon
şartı oluşmuş ülkelerden ithalatı, tedarik lisansı sahibi şirketler tarafından,
Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda, bu Kanun ve ikincil mevzuatı uyarınca
Kurul onayıyla yapılabilir.
(3) Sınırda yer alan illerde kurduğu üretim tesisinde ürettiği elektriği
iletim veya dağıtım sistemine bağlantı tesis etmeden kuracağı özel direkt hat
ile ihraç etmek isteyen tüzel kişilere, üretim lisansı almak kaydıyla
Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda Kurulca izin verilebilir.
(4) Sınır bölgelerinde elektrik enerjisinin temini amacıyla, teknik
gereklilik doğması hâlinde geçici olarak izole bölge yöntemiyle elektrik
ithalatına Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda Kurulca izin verilebilir.
(5) İthalat ve ihracat faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar Kurum
tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Toplayıcılık faaliyeti